W historii sportów motorowych Europy Środkowej niewiele konstrukcji zapisało się równie wyraźnie jak Škoda F3 Type 992. Powstały w 1964 roku jednomiejscowy samochód wyścigowy był dowodem na to, że nawet w realiach ograniczonych możliwości technicznych i politycznych można stworzyć maszynę zdolną do walki z czołówką swojej klasy.
Po zakończeniu II wojny światowej wyścigi Formuły 3 stały się idealnym polem do rozwoju młodych kierowców i konstruktorów. Początkowo wykorzystywano niewielkie jednocylindrowe silniki motocyklowe o pojemności 500 cm³, jednak wraz z rozwojem przepisów pojawiły się bardziej zaawansowane konstrukcje. Od sezonu 1964 obowiązywała nowa formuła dla samochodów z silnikami o pojemności do 1000 cm³ – właśnie z myślą o tych regulacjach powstała Škoda F3.
Projekt otrzymał oznaczenie Type 992 i był ściśle powiązany z pracami nad seryjną Škodą 1000 MB. Samochód zbudowano na lekkiej kratownicowej ramie rurowej, wyposażając go w niezależne zawieszenie wszystkich kół. Na tle konkurencji wyróżniało go umieszczenie sprężyn i amortyzatorów wewnątrz nadwozia, co poprawiało aerodynamikę oraz pozwalało na regulację prześwitu. Całość uzupełniały 13-calowe obręcze ze stopów lekkich, opony Dunlop oraz skuteczne hamulce tarczowe Girling na wszystkich kołach – rozwiązania nowoczesne nawet według zachodnioeuropejskich standardów.
Sercem wyścigowej Škody był czterocylindrowy silnik OHV o pojemności 999 cm³, wywodzący się z jednostki przygotowanej do produkcji seryjnej. Aby sprostać wymaganiom Formuły 3, zastosowano większą średnicę cylindrów i krótszy skok tłoka, a silnik pochylono o 12 stopni w lewo, obniżając środek ciężkości. Ciekawym rozwiązaniem była także przekładnia pośrednia pomiędzy sprzęgłem a skrzynią biegów, umożliwiająca łatwiejsze dopasowanie przełożeń do charakterystyki poszczególnych torów.
Niewielkie rozmiary samochodu imponowały parametrami. Nadwozie, początkowo wykonane z aluminium, szybko zastąpiono lżejszym laminatem z włókna szklanego. Ważąca niespełna 420 kilogramów Škoda F3 dysponowała początkowo mocą 72 KM, lecz dzięki systematycznym modyfikacjom już w 1966 roku osiągała 90 KM przy 8000 obr./min. Jednocześnie udało się zmniejszyć masę pojazdu o kolejne 15 kilogramów. W efekcie prędkość maksymalna wzrosła z około 188 km/h do ponad 200 km/h – rezultat imponujący dla litrowego monoposta połowy lat 60.
Już od pierwszych startów samochód potwierdził swój potencjał. W czasach, gdy wyścigi rozgrywano nie tylko na torach, ale również na ulicach miast, kierowcy musieli mierzyć się z kostką brukową, studzienkami i nierówną nawierzchnią. Mimo tych trudnych warunków Škoda F3 regularnie zajmowała czołowe miejsca. Szczególnie pamiętny był wyścig „Mezi pavilony” w Brnie, gdzie w 1966 roku Václav Bobek senior i Jaroslav Bobek zajęli dwa pierwsze miejsca. W tym samym sezonie Jaroslav Bobek zdobył mistrzostwo Czechosłowacji Formuły 3, a dwa lata później Miroslav Fousek został mistrzem krajów bloku wschodniego.
Pod koniec dekady sytuacja zaczęła się jednak zmieniać. Na międzynarodowych torach coraz większą przewagę zdobywały zachodnie konstrukcje Brabham i Tecno, a w krajowych zawodach dominowały bolidy Lotus Cosworth. Mimo rosnącej konkurencji czechosłowackie monoposty pozostawały niezwykle konkurencyjne, udowadniając wysoki poziom pracy inżynierów z Mladej Boleslavi.
Ostateczny kres kariery modelu przyniosła zmiana przepisów Formuły 3 w 1971 roku, która wprowadziła silniki o pojemności 1,6 litra. Dotychczasowe samochody nie mogły już rywalizować na równych zasadach, a ich podzespoły wykorzystano przy opracowywaniu kolejnych konstrukcji wyścigowych Škody.
Do dziś zachowały się nieliczne egzemplarze tego wyjątkowego monoposta1. Samochód Václava Bobka seniora znajduje się w zbiorach Muzeum Škody, egzemplarz Miroslava Fouska trafił do Narodowego Muzeum Techniki w Pradze, natomiast bolid Jaroslava Bobka został przebudowany na dwuosobowy prototyp Spider Baghira. Škoda F3 Type 992 pozostaje symbolem epoki, w której talent konstruktorów i determinacja zespołu pozwalały osiągać wyniki znacznie przewyższające dostępne możliwości techniczne i finansowe.
Źródło, Zdjęcia: Škoda
- Słowo monoposto pochodzi z języka włoskiego i oznacza dosłownie „jednoosobowy” lub „mające jedno miejsce”. W motoryzacji i sporcie motorowym określa ono samochód wyścigowy z jednym miejscem siedzącym (bolid), najczęściej z odkrytymi kołami. ↩︎
