Pod koniec 1957 roku w zakładach Škody zakończono prace nad jednym z najbardziej zaawansowanych samochodów wyścigowych w historii marki – modelem Škoda 1100 OHC (projekt 968). Powstał z myślą o długodystansowych wyścigach torowych i miał stać się następcą fabrycznych konstrukcji, które kilka lat wcześniej reprezentowały Czechosłowację na arenie międzynarodowej. Choć ambitny plan startu w 24-godzinnym wyścigu Le Mans ostatecznie nie został zrealizowany, samochód zapisał się w historii jako jeden z najbardziej imponujących projektów sportowych swojej epoki.
Prace nad dwuosobowym roadsterem rozpoczęły się już wiosną 1956 roku. Konstruktorzy postawili na rozwiązania znacznie nowocześniejsze niż w poprzednich modelach Škoda Sport i Supersport. Fundamentem auta była lekka kratownicowa rama wykonana z cienkościennych stalowych rur, zapewniająca wysoką sztywność przy minimalnej masie. Aby uzyskać optymalne właściwości jezdne, zespół napędowy został rozmieszczony w sposób gwarantujący korzystny rozkład mas – sprzęgło, pięciobiegową skrzynię przekładniową oraz przekładnię główną umieszczono przy tylnej osi, tworząc zwartą konstrukcję typu transaxle.
Sercem Škody 1100 OHC był nowoczesny, rzędowy czterocylindrowy silnik o pojemności 1089 cm³. Jednostka wyposażona została w dwa wałki rozrządu w głowicy oraz podwójny układ zapłonowy – rozwiązania spotykane wówczas przede wszystkim w najbardziej zaawansowanych samochodach wyścigowych. Moc 92 KM osiągana przy 7700 obr./min pozwalała silnikowi rozwijać nawet 8500 obr./min. Początkowo wykorzystywano wysokooktanowe paliwo lotnicze, a mieszankę dostarczały dwa podwójne gaźniki czechosłowackiej firmy Jikov, później zastąpione gaźnikami Weber.
Nie mniej imponujące było zawieszenie. Z przodu zastosowano niezależne zawieszenie z podwójnymi wahaczami poprzecznymi, natomiast z tyłu pracowała oś wahliwa z wzdłużnymi wahaczami. Całość uzupełniały drążki skrętne oraz lekkie, 15-calowe szprychowe obręcze Borrani. Precyzyjny układ kierowniczy współpracował z odłączaną, trójramienną kierownicą, co ułatwiało zajmowanie miejsca w niezwykle niskim kokpicie.
Jednym z największych atutów konstrukcji była masa własna. Dzięki zastosowaniu nadwozia z laminatu wzmacnianego włóknem szklanym samochód ważył zaledwie 583 kg. Przy długości 3880 mm i wysokości niespełna jednego metra osiągał prędkość maksymalną od 190 do 200 km/h, zależnie od zastosowanego przełożenia. Wysokie osiągi wspierała również dopracowana aerodynamicznie sylwetka autorstwa Jaroslava Kindla.
Pierwsze egzemplarze wyróżniały się charakterystycznymi chowanymi reflektorami, jednak rozwiązanie to szybko zastąpiono stałymi lampami ukrytymi pod aerodynamicznymi osłonami z przezroczystego tworzywa. Była to zmiana podyktowana praktyką wyścigową i większą niezawodnością podczas rywalizacji.
Debiut sportowy modelu okazał się niezwykle udany. W czerwcu 1958 roku, podczas zawodów na ulicznym torze w Mladá Boleslav, fabryczny kierowca Miroslav Fousek odniósł zwycięstwo już w pierwszym starcie samochodu. W kolejnych sezonach za kierownicą zasiadali również Václav Bobek senior, Václav Čížkovský, Josef Vidner i Jaroslav Bobek. Škoda 1100 OHC odnosiła sukcesy także poza granicami kraju, choć realia polityczne końca lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ograniczały możliwość startów wyłącznie do państw bloku wschodniego.
W 1959 roku powstały jeszcze dwie zamknięte wersje coupé z aluminiowym nadwoziem. Mimo większych rozmiarów udało się obniżyć ich masę do około 555 kg, zachowując porównywalne osiągi.
Do dziś przetrwały oba otwarte egzemplarze Škody 1100 OHC. Jeden z nich znajduje się w zbiorach Muzeum Škody w Mladá Boleslav i regularnie pojawia się na prestiżowych imprezach dla klasycznych samochodów. Drugi należy do Škoda UK i pełni rolę ambasadora bogatego sportowego dziedzictwa marki. Choć nigdy nie wystartował w Le Mans, model 1100 OHC pozostaje jednym z najciekawszych dowodów na to, jak ambitne i nowoczesne były czechosłowackie konstrukcje wyścigowe końca lat pięćdziesiątych.
Źródło, Zdjęcia: Škoda
